Prawo rodzinne w Polsce przewiduje możliwość dochodzenia alimentów nie tylko na rzecz dzieci, ale również na rzecz małżonka, który znajduje się w niedostatku. Szczególnie często pojawia się pytanie o alimenty dla żony, która z różnych względów nie pracuje zawodowo. Może to być związane z opieką nad dziećmi, chorobą, wiekiem lub brakiem możliwości znalezienia zatrudnienia na rynku pracy. Zagadnienie alimentów dla małżonka, który nie posiada własnych środków utrzymania, jest złożone i wymaga uwzględnienia wielu czynników. Zrozumienie przesłanek prawnych, kryteriów oceny oraz procedury dochodzenia świadczeń jest kluczowe dla osób znajdujących się w takiej sytuacji.
Decyzja o przyznaniu alimentów małżonkowi nie jest automatyczna. Sąd bierze pod uwagę przede wszystkim sytuację materialną obu stron – zarówno tego, kto o alimenty wnosi, jak i tego, kto ma je płacić. Ważne jest wykazanie, że osoba ubiegająca się o świadczenia rzeczywiście znajduje się w niedostatku, czyli nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich podstawowych potrzeb życiowych. Nie można zapominać o tym, że obowiązek alimentacyjny wobec małżonka nie jest nieograniczony i podlega pewnym zasadom oraz ograniczeniom wynikającym z przepisów prawa.
Niniejszy artykuł ma na celu szczegółowe przybliżenie tematyki alimentów dla żony, która nie pracuje. Omówimy przesłanki prawne, kryteria brane pod uwagę przez sądy, a także praktyczne aspekty związane z procedurą dochodzenia tych świadczeń. Skoncentrujemy się na wyjaśnieniu, w jakich sytuacjach można skutecznie ubiegać się o pomoc finansową od byłego lub obecnego małżonka i jakie dowody będą potrzebne do udowodnienia swojej racji.
Czy żona, która nie pracuje, zawsze ma prawo do alimentów?
Kwestia alimentów na żonę, która nie pracuje, budzi wiele wątpliwości. Warto na wstępie zaznaczyć, że samo zaprzestanie aktywności zawodowej nie jest wystarczającą przesłanką do automatycznego przyznania świadczeń pieniężnych. Prawo rodzinne opiera się na zasadzie współżycia małżeńskiego oraz wzajemnej pomocy. Obowiązek dostarczania środków utrzymania jednemu małżonkowi przez drugiego powstaje w sytuacji, gdy pierwszy z nich znajduje się w niedostatku. Niedostatek ten musi być realny i wynikać z okoliczności, za które małżonek nie ponosi wyłącznej winy.
Sąd, rozpatrując sprawę o alimenty, dokonuje oceny indywidualnej sytuacji każdego małżonka. Kluczowe jest ustalenie, czy żona faktycznie nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich uzasadnionych potrzeb. Obejmuje to koszty związane z wyżywieniem, mieszkaniem, leczeniem, odzieżą, a także inne niezbędne wydatki. Ważne jest również, aby osoba ubiegająca się o alimenty podjęła starania w celu samodzielnego utrzymania, o ile jest to obiektywnie możliwe. Sąd może ocenić, czy brak aktywności zawodowej wynika z usprawiedliwionych przyczyn, takich jak opieka nad małoletnimi dziećmi, choroba, niepełnosprawność lub brak możliwości znalezienia pracy zgodnej z kwalifikacjami i doświadczeniem.
Należy odróżnić niedostatek od zwykłego pogorszenia stopy życiowej. Alimenty nie służą wyrównaniu różnic w poziomie życia małżonków ani zapewnieniu luksusowych warunków. Ich celem jest zapewnienie podstawowego poziomu egzystencji osobie, która sama nie jest w stanie go sobie zapewnić. W przypadku rozwodu, sytuacja prawna może ulec zmianie, a przesłanki do orzeczenia alimentów mogą być inne, o czym szerzej powiemy w dalszej części artykułu.
Przesłanki prawne do otrzymania alimentów dla pozostającej bez pracy żony
Podstawą prawną do ubiegania się o alimenty dla żony, która nie pracuje, są przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej jako KRO). W zależności od sytuacji prawnej – czy małżeństwo trwa, czy nastąpił rozwód, czy orzeczono separację – stosuje się różne przepisy. W przypadku trwania małżeństwa, artykuł 27 KRO stanowi, że każdy z małżonków jest zobowiązany do przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny według swych możności. Oznacza to, że nawet jeśli jedno z małżonków nie pracuje, drugie ma obowiązek zapewnić środki do życia.
Szczególnie istotne są przepisy dotyczące alimentów po rozwodzie. Artykuł 60 KRO reguluje sytuacje, w których małżonek rozwiedziony może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego świadczeń alimentacyjnych. Rozróżnia się tu dwa główne typy sytuacji. Po pierwsze, gdy orzeczenie rozwodu nastąpiło z wyłącznej winy jednego z małżonków, a drugi znajduje się w niedostatku, może on żądać od małżonka niewinnego świadczeń alimentacyjnych. Po drugie, niezależnie od winy, gdy w wyniku rozwodu nastąpiło istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka, który nie został uznany za wyłącznie winnego, może on żądać od małżonka zobowiązanego alimentów, nawet jeśli nie znajduje się w niedostatku. Celem tego przepisu jest ochrona małżonka, który w związku z rozwodem, na przykład przez lata poświęcił się wychowaniu dzieci i prowadzeniu domu, tracąc tym samym szansę na rozwój kariery zawodowej.
Kolejną ważną przesłanką jest sam stan niedostatku. Niedostatek jest pojęciem względnym i zależy od indywidualnych okoliczności. Oznacza sytuację, w której osoba nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb. Sąd analizuje dochody, majątek, możliwości zarobkowe, wiek, stan zdrowia oraz inne czynniki wpływające na zdolność do samodzielnego utrzymania. Ważne jest, aby podkreślić, że nawet w przypadku, gdy żona pracuje, ale jej dochody są niewystarczające do zaspokojenia podstawowych potrzeb, może ona ubiegać się o alimenty, jeśli pracujący małżonek ma takie możliwości.
Kryteria oceny niedostatku i możliwości zarobkowych małżonka
Ocena, czy żona, która nie pracuje, znajduje się w niedostatku, a także analiza możliwości zarobkowych małżonka zobowiązanego do płacenia alimentów, stanowi kluczowy element postępowania sądowego. Sąd bada szereg czynników, aby ustalić faktyczny stan rzeczy i wydać sprawiedliwy wyrok. Niedostatek nie jest definiowany sztywno; jest to stan względny, zależny od okoliczności konkretnej sprawy, porównywany z możliwościami zarobkowymi i stanem majątkowym drugiego małżonka. Sąd bada, czy osoba ubiegająca się o alimenty dysponuje własnymi środkami, które pozwalają jej na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych.
Analiza możliwości zarobkowych nie ogranicza się jedynie do aktualnego zatrudnienia. Sąd bierze pod uwagę również potencjał zarobkowy, czyli zdolność do podjęcia pracy i uzyskiwania z niej dochodu. Oznacza to, że jeśli żona, mimo braku zatrudnienia, ma odpowiednie kwalifikacje, wykształcenie i zdolność do pracy, a nie podejmuje starań w celu znalezienia zatrudnienia, sąd może uznać, że nie znajduje się ona w niedostatku. Wyjątkiem są sytuacje, gdy brak pracy wynika z uzasadnionych przyczyn, takich jak wspomniana opieka nad dziećmi lub stan zdrowia.
Kryteria oceny obejmują:
- Dochody i stan majątkowy małżonka ubiegającego się o alimenty: analiza posiadanych oszczędności, nieruchomości, innych źródeł dochodu.
- Usprawiedliwione potrzeby małżonka ubiegającego się o alimenty: koszty utrzymania mieszkania, wyżywienia, leczenia, edukacji, odzieży, a także inne niezbędne wydatki, uwzględniające jego wiek, stan zdrowia i dotychczasowy poziom życia.
- Możliwości zarobkowe małżonka ubiegającego się o alimenty: kwalifikacje, wykształcenie, wiek, stan zdrowia, doświadczenie zawodowe oraz aktywność w poszukiwaniu pracy.
- Sytuacja majątkowa i dochody małżonka zobowiązanego do alimentów: jego zarobki, majątek, możliwości finansowe.
- Usprawiedliwione potrzeby małżonka zobowiązanego do alimentów: również jego wydatki związane z utrzymaniem, leczeniem, itp.
- Wiek i stan zdrowia obojga małżonków: czynniki te mogą wpływać na zdolność do pracy i wysokość potrzeb.
- Okoliczności rozkładu pożycia małżeńskiego (w przypadku rozwodu): w tym również kwestia winy w rozkładzie pożycia, jeśli ma to wpływ na przyznanie alimentów.
Sąd dąży do ustalenia sytuacji, w której poziom życia małżonka otrzymującego alimenty nie będzie znacząco odbiegał od poziomu życia małżonka zobowiązanego do ich płacenia, o ile ten pierwszy nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia małżeńskiego i znalazł się w niedostatku.
Procedura dochodzenia alimentów dla małżonka pozostającego bez pracy
Dochodzenie alimentów dla żony, która nie pracuje, wymaga przejścia przez określoną procedurę prawną. Proces ten może odbywać się na drodze sądowej. W zależności od sytuacji, można mówić o postępowaniu w trakcie trwania małżeństwa lub po jego ustaniu (rozwód, separacja).
W przypadku, gdy małżeństwo jeszcze trwa, a jedno z małżonków nie pracuje i znajduje się w niedostatku, a drugie nie przyczynia się do zaspokojenia potrzeb rodziny, poszkodowany małżonek może wystąpić do sądu z pozwem o alimenty. Pozew powinien zawierać szczegółowe informacje dotyczące sytuacji materialnej obu stron, uzasadnienie niedostatku oraz wskazanie żądanej kwoty alimentów. Do pozwu należy dołączyć dokumenty potwierdzające dochody (np. zaświadczenia o zarobkach, wyciągi z kont bankowych), wydatki (np. rachunki za czynsz, media, leczenie), a także inne dowody ilustrujące sytuację materialną.
Po rozwodzie, sytuacja alimentacyjna może być regulowana w wyroku orzekającym rozwód lub w odrębnym postępowaniu. W wyroku rozwodowym sąd, na wniosek strony, orzeka o alimentach na rzecz jednego z małżonków, jeśli spełnione są przesłanki określone w artykule 60 KRO. Jeśli w wyroku rozwodowym sprawa alimentów nie została rozstrzygnięta lub zmieniły się okoliczności, można złożyć osobny pozew o alimenty. Podobnie jak w przypadku trwania małżeństwa, pozew powinien być poparty dowodami.
Warto wiedzieć, że alimenty można dochodzić również w trybie zabezpieczenia roszczenia. Oznacza to, że w trakcie trwania postępowania sądowego, jeśli sytuacja jest pilna i wymaga natychmiastowego wsparcia finansowego, można złożyć wniosek o zasądzenie tymczasowych alimentów. Sąd może je przyznać na czas trwania procesu, aby zapewnić podstawowe środki utrzymania.
Ważne jest, aby pamiętać o możliwości mediacji lub ugody. Czasami strony są w stanie porozumieć się poza salą sądową, ustalając wysokość alimentów i sposób ich płacenia. Takie porozumienie, jeśli jest zgodne z prawem, może zostać zatwierdzone przez sąd, co nadaje mu moc prawną. W przypadku trudności w samodzielnym prowadzeniu sprawy, warto rozważyć skorzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika – adwokata lub radcy prawnego specjalizującego się w prawie rodzinnym.
Alimenty na żonę po rozwodzie co trzeba wiedzieć
Po rozwodzie, kwestia alimentów na żonę, która nie pracuje, nabiera specyficznego charakteru i podlega uregulowaniu w artykule 60 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Jak już wspomniano, przepisy te rozróżniają dwie podstawowe sytuacje, w których można ubiegać się o świadczenia. Pierwsza z nich dotyczy sytuacji, gdy orzeczenie rozwodu nastąpiło z wyłącznej winy jednego z małżonków. W takim przypadku, małżonek niewinny, który znajduje się w niedostatku, może żądać od małżonka winnego świadczeń alimentacyjnych.
Niedostatek w tym kontekście oznacza niemożność samodzielnego zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Sąd będzie badał dochody, majątek, możliwości zarobkowe oraz usprawiedliwione potrzeby małżonka niewinnego. Jednocześnie analizowane będą możliwości finansowe małżonka winnego. Ważne jest, aby udowodnić nie tylko fakt niedostatku, ale również to, że orzeczenie rozwodu nastąpiło z wyłącznej winy drugiego małżonka. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na osobie ubiegającej się o alimenty.
Druga sytuacja, uregulowana w tym samym artykule, ma charakter bardziej obiektywny i nie zależy od przypisania winy za rozkład pożycia. Dotyczy ona przypadków, gdy w wyniku rozwodu nastąpiło istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka, który nie został uznany za wyłącznie winnego. W tym przypadku, nawet jeśli małżonek nie znajduje się w skrajnym niedostatku, może żądać od drugiego małżonka alimentów, jeśli rozwód spowodował znaczące obniżenie jego poziomu życia. Celem tego przepisu jest ochrona małżonka, który przez lata małżeństwa mógł poświęcić swoją karierę zawodową na rzecz rodziny i dzieci, a po rozwodzie napotyka trudności w powrocie na rynek pracy lub w utrzymaniu dotychczasowego standardu życia.
Kryteria oceny „istotnego pogorszenia sytuacji materialnej” są również oceniane indywidualnie przez sąd. Może to oznaczać utratę możliwości zarobkowania, konieczność poniesienia znaczących wydatków związanych z wychowaniem dzieci, czy utrudniony powrót na rynek pracy po długiej przerwie. Warto zaznaczyć, że obowiązek alimentacyjny po rozwodzie, nawet w przypadku istotnego pogorszenia sytuacji materialnej, nie jest nieograniczony. Zgodnie z artykułem 61 ust. 2 KRO, w przypadku gdy obowiązek alimentacyjny obciąża małżonka rozwiedzionego, można żądać jego ustalenia lub podwyższenia, jak również uchylenia się od wykonania obowiązku, jeżeli zachodzą uzasadnione potrzeby zobowiązanego lub w przypadku gdy osoba uprawniona nie dba o utrzymanie swego poziomu życia.
Jakie dowody są potrzebne do uzyskania alimentów dla żony?
Skuteczne dochodzenie alimentów dla żony, która nie pracuje, wymaga odpowiedniego przygotowania i zebrania niezbędnych dowodów. Sąd opiera swoje orzeczenie na materiale dowodowym przedstawionym przez strony. Kluczowe jest udowodnienie dwóch podstawowych przesłanek: niedostatku osoby ubiegającej się o alimenty oraz możliwości zarobkowych i majątkowych strony zobowiązanej do ich płacenia. Zakres potrzebnych dowodów może się różnić w zależności od indywidualnej sytuacji.
Podstawowe dowody, które należy przygotować, to:
- Dokumenty potwierdzające dochody strony zobowiązanej: zaświadczenia o zarobkach, wyciągi z kont bankowych, zeznania podatkowe, umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło. Jeśli strona zobowiązana prowadzi działalność gospodarczą, potrzebne będą dokumenty dotyczące dochodów z tej działalności.
- Dokumenty potwierdzające wydatki strony ubiegającej się o alimenty: rachunki za czynsz, media, opłaty za mieszkanie, koszty leczenia (recepty, faktury za leki, rachunki za wizyty lekarskie), koszty utrzymania domu lub mieszkania (np. remonty), koszty związane z edukacją dzieci, koszty codziennego utrzymania (np. faktury za zakupy spożywcze, odzież).
- Dowody dotyczące stanu zdrowia: zaświadczenia lekarskie, orzeczenia o niepełnosprawności, dokumentacja medyczna, które mogą uzasadniać brak możliwości podjęcia pracy lub zwiększone potrzeby medyczne.
- Dowody dotyczące sytuacji mieszkaniowej: dokumenty potwierdzające tytuł prawny do lokalu, wysokość opłat.
- Dowody potwierdzające posiadany majątek: odpisy z ksiąg wieczystych nieruchomości, polisy ubezpieczeniowe, akty własności pojazdów, dowody posiadania oszczędności.
- Dokumenty związane z małżeństwem: odpis aktu małżeństwa, odpis aktu urodzenia dzieci.
- W przypadku rozwodu, dowody dotyczące przebiegu postępowania rozwodowego, w tym wyrok sądu orzekający rozwód, a także ewentualne postanowienia dotyczące alimentów.
- Dokumenty potwierdzające aktywne poszukiwanie pracy: rejestracja w urzędzie pracy, wysłane CV, odpowiedzi na oferty pracy.
Warto pamiętać, że oprócz dokumentów, sąd może dopuścić inne środki dowodowe, takie jak przesłuchanie stron, zeznania świadków. Świadkami mogą być osoby bliskie, sąsiedzi, przyjaciele, którzy mogą potwierdzić sytuację materialną jednej ze stron, jej stan zdrowia czy trudności życiowe. Dokładne skompletowanie dokumentacji jest kluczowe dla pozytywnego rozstrzygnięcia sprawy.
Alimenty na żonę, która nie pracuje, a obowiązek przyczyniania się do kosztów utrzymania rodziny
W trakcie trwania małżeństwa, obowiązek alimentacyjny między małżonkami opiera się na zasadzie wzajemnej pomocy i przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny. Wynika to bezpośrednio z artykułu 27 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, który stanowi, że każdy z małżonków jest zobowiązany do przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb rodziny według swych możności. Oznacza to, że nawet jeśli jedno z małżonków nie pracuje, a drugie osiąga dochody, to osoba pracująca ma obowiązek zapewnić środki do życia dla całej rodziny, w tym dla małżonka pozostającego bez pracy.
Pojęcie „możności” obejmuje nie tylko dochody, ale również zarobkowe możliwości małżonka. Jeśli małżonek, który nie pracuje, posiada kwalifikacje i zdolność do pracy, ale z własnej woli nie podejmuje zatrudnienia, może to mieć wpływ na ocenę jego sytuacji przez sąd. Jednakże, w praktyce, często to właśnie opieka nad dziećmi lub stan zdrowia stanowią uzasadnioną przyczynę braku aktywności zawodowej. W takich przypadkach, obowiązek pracującego małżonka do zapewnienia utrzymania jest jeszcze silniejszy.
Sąd może interweniować, jeśli jeden z małżonków, mimo posiadania środków lub możliwości zarobkowych, nie przyczynia się do zaspokojenia potrzeb rodziny. W takiej sytuacji, małżonek znajdujący się w trudniejszej sytuacji materialnej może wystąpić do sądu z powództwem o alimenty. Celem takiego powództwa jest zobowiązanie drugiego małżonka do wypełnienia jego obowiązku alimentacyjnego.
Wysokość alimentów ustalana jest na podstawie:
- Usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego małżonka.
- Możności zarobkowych i majątkowych zobowiązanego małżonka.
- Usprawiedliwionych potrzeb zobowiązanego małżonka.
Sąd dąży do tego, aby poziom życia obu małżonków był zbliżony. Jeśli żona nie pracuje, a mąż osiąga wysokie dochody, sąd może zasądzić alimenty w takiej wysokości, aby zapewnić jej godne warunki życia, zgodne z dotychczasowym standardem życia rodziny. Ważne jest, aby pamiętać, że obowiązek ten trwa tak długo, jak długo istnieje potrzeba, a możliwości zobowiązanego.
Zabezpieczenie roszczenia alimentacyjnego dla bezrobotnej żony w trakcie sprawy
W trakcie toczącego się postępowania sądowego o alimenty, sytuacja osoby niepracującej, która znajduje się w niedostatku, może być trudna. Oczekiwanie na prawomocny wyrok może trwać miesiącami, a nawet dłużej, co stwarza ryzyko pogorszenia jej sytuacji materialnej. Aby zapobiec takim negatywnym konsekwencjom, prawo przewiduje możliwość złożenia wniosku o udzielenie zabezpieczenia roszczenia alimentacyjnego.
Zabezpieczenie roszczenia alimentacyjnego polega na tym, że sąd, jeszcze przed wydaniem ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, może nakazać zobowiązanemu małżonkowi płacenie tymczasowych alimentów. Celem jest zapewnienie uprawnionemu małżonkowi środków do życia na czas trwania procesu. Wniosek o zabezpieczenie może być złożony wraz z pozwem o alimenty lub w późniejszym etapie postępowania. Aby sąd uwzględnił taki wniosek, strona składająca wniosek musi uprawdopodobnić swoje roszczenie.
Uprawdopodobnienie roszczenia alimentacyjnego oznacza, że strona musi przedstawić wystarczające dowody, które z dużym prawdopodobieństwem wskazują na istnienie jej prawa do alimentów. Mogą to być dokumenty potwierdzające niski dochód lub jego brak, wysokie koszty utrzymania, ale także dowody wskazujące na możliwości zarobkowe i majątkowe drugiego małżonka. Kluczowe jest wykazanie, że bez udzielenia zabezpieczenia, realizacja przyszłego, prawomocnego orzeczenia alimentacyjnego będzie znacznie utrudniona lub wręcz niemożliwa.
Wysokość tymczasowych alimentów ustalana jest przez sąd na podstawie wstępnej oceny sytuacji materialnej stron. Zazwyczaj jest ona niższa niż ostateczna kwota alimentów zasądzona po przeprowadzeniu pełnego postępowania dowodowego. Niemniej jednak, nawet tymczasowe świadczenia mogą znacząco pomóc w pokryciu bieżących wydatków i zapewnić stabilność finansową w trudnym okresie.
Należy pamiętać, że postanowienie o zabezpieczeniu roszczenia jest wykonalne. Oznacza to, że jeśli zobowiązany małżonek nie będzie dobrowolnie płacił zasądzonych tymczasowych alimentów, wierzyciel może wszcząć postępowanie egzekucyjne w celu ich przymusowego ściągnięcia. Wniosek o zabezpieczenie roszczenia jest ważnym narzędziem prawnym, które chroni interesy osób potrzebujących wsparcia finansowego w trakcie trwania długotrwałych postępowań sądowych.
Kiedy obowiązek alimentacyjny wobec żony przestaje istnieć?
Obowiązek alimentacyjny, zarówno w trakcie trwania małżeństwa, jak i po jego ustaniu, nie jest wieczny i może wygasnąć z różnych przyczyn. Znajomość tych okoliczności jest istotna dla obu stron – zarówno dla tej, która płaci alimenty, jak i dla tej, która je otrzymuje. Istnieje kilka głównych sytuacji, w których obowiązek ten przestaje istnieć lub może zostać uchylony.
Przede wszystkim, obowiązek alimentacyjny wygasa w momencie śmierci osoby uprawnionej do alimentów. Jest to najbardziej oczywista przyczyna ustania świadczeń. Również śmierć osoby zobowiązanej do płacenia alimentów powoduje wygaśnięcie tego obowiązku. Warto jednak zaznaczyć, że w przypadku śmierci zobowiązanego, jego spadkobiercy nie dziedziczą obowiązku alimentacyjnego, chyba że przed śmiercią zobowiązanego istniała zaległość w płatności alimentów, która wchodzi do masy spadkowej.
Kolejną istotną przesłanką do ustania obowiązku alimentacyjnego jest sytuacja, gdy osoba uprawniona do alimentów przestaje znajdować się w niedostatku. Oznacza to, że zyskuje ona własne środki utrzymania, na przykład poprzez podjęcie zatrudnienia, uzyskanie renty, czy korzystne rozporządzenie majątkiem. Wówczas, jej zdolność do samodzielnego zaspokajania potrzeb jest wystarczająca, a potrzeba otrzymywania alimentów znika.
W przypadku alimentów po rozwodzie, artykuł 61 ust. 2 KRO przewiduje możliwość uchylenia obowiązku alimentacyjnego, jeżeli osoba uprawniona nie dba o utrzymanie swojego poziomu życia. Oznacza to, że jeśli osoba otrzymująca alimenty świadomie pogarsza swoją sytuację materialną, np. rezygnuje z pracy, którą mogłaby podjąć, lub marnotrawi otrzymywane środki, sąd może uznać, że nie zasługuje ona na dalsze wsparcie finansowe. Dodatkowo, obowiązek alimentacyjny względem małżonka rozwiedzionego może być uchylony, jeżeli osoba zobowiązana wykaże, że zachodzą uzasadnione potrzeby zobowiązanego, które uniemożliwiają dalsze płacenie alimentów w dotychczasowej wysokości lub w ogóle.
Warto również wspomnieć o sytuacji, gdy między małżonkami po rozwodzie nawiąże się ponowny związek, który jest zbliżony do małżeństwa. W takim przypadku, obowiązek alimentacyjny może wygasnąć, ponieważ celem alimentów jest właśnie zapewnienie podstawowego poziomu egzystencji osobie, która sama nie jest w stanie go sobie zapewnić w związku z rozpadem małżeństwa.